| "Op weg naar nieuwe democratie....." | Deelnemer

Moderne democratisering leidt tot beter beleid

kandidaten eerste kamer code oranjeLeestijd: 4 minuten -

Veel politici hebben de mond vol over draagvlak, maar slagen er niet in dat te creëren. Zij zitten gevangen in hun eigen gewoonten, zo stellen Annemarie Heite, Ruud Koornstra en Linze Schaap.

Het vertrouwen van burgers in de democratie als bestuursvorm is onverminderd groot. Maar politiek en samenleving vervreemden van elkaar. Het lukt politici niet voldoende draagvlak te creëren voor de aanpak van de grote vraagstukken van nu, zoals klimaatverandering en Europese samenwerking. Zelfs het vraagstuk van de aanpak van de aardbevingsschade leidt tot grote verdeeldheid, desillusie en wantrouwen. Wij betogen hier, dat dat te maken heeft met de opstelling van politici en politieke partijen zelf. Zeker, de kiezer is beweeglijk, het vertrouwen in de politiek is laag en politieke partijen zijn niet meer de belangrijkste kanalen voor publieke participatie. Maar dat mogen geen redenen zijn tot stilstand uit angst voor kiezer en opiniepeilingen, wel voor het snel beginnen met het verbeteren van onze democratie. Afgeven op een ‘elite’ biedt geen duurzaam perspectief, evenmin als verwachten dat ‘meer referenda’ de klus wel even zullen klaren.

er moet meer ruimte komen voor al die energie, creativiteit, vernieuwingskracht en inzet in de samenleving

Wij bepleiten een vermaatschappelijking van onze democratie. Die zien wij als een hedendaagse vertaling van de Nederlandse traditie van ondernemingszin, initiatiefrijkdom en verantwoordelijkheidsgevoel van burgerij, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Meer dan in het verleden zal er ruimte moeten zijn voor de inbreng van individuele en samenwerkende burgers. Ook is het amper denkbaar dat de overheid geen stevige rol vervult. Maar hoe dan ook: er moet meer ruimte komen voor al die energie, creativiteit, vernieuwingskracht en inzet in de samenleving. Ons verbaast het steeds weer, dat politici al die krachten vrijwel onbenut laten, en soms zelfs frustreren. Het kan zoveel beter, en dat laten we aan de hand van twee prangende vraagstukken zien.

Vertrouwen

Rond de aardbevingsschade is de overheid erin geslaagd het vertrouwen van de Groningse burgers vrijwel volledig kwijt te raken. De overheid stelt niet de primaire belangen van bestaanszekerheid en veiligheid voorop en blokkeert de weg naar de civiele rechter (zo blijkt uit de nieuwe mijnbouwwet). Dat is slecht voor de democratie, het is ook slecht voor de rechtstaat. Waarom hebben de gedupeerden niet zelf een prominente plek aan tafel gekregen, waarom zijn hun belangen niet beter geëerbiedigd? Daarnaast heeft de overheid de kring van gedupeerden door allerlei bureaucratisch geknutsel klein gehouden en gesplitst; ook dat zou in de aanpak die wij voorstaan niet gebeurd zijn. Zorg liever voor een duidelijke en eenduidige procedure en, vooral: één loket voor zowel schadeafhandeling en versterking van de gebouwen. Of, zoals de Onderzoeksraad voor Veiligheid in maart 2017 adviseerde: hanteer een integrale aanpak, waarbij “schade, versterken, verduurzamen en sociaaleconomisch perspectief hand-in-hand gaan en de gedupeerde centraal staat”. Het is niet gebeurd en dat mogen politici zich aanrekenen (evenals het pas volgend jaar starten met de parlementaire enquête).

Verduurzaming

Het tweede vraagstuk waar de huidige politici hun eigen falen dreigen te creëren is de verduurzaming. Maandenlang is er hard gewerkt, op ministeries en alle klimaattafels, om te kunnen bereiken dat Nederland zijn eigen en internationale klimaatdoelstellingen zou halen. Die klimaattafels zijn een interessante aanpak, juist doordat tal van maatschappelijke organisaties, bedrijven en belangen aan tafel zaten. Dat is op zich goed, maar dan moet de politiek daar wel ruimte voor bieden! Zorg dat alle betrokken belangen in gelijkwaardigheid kunnen meepraten en -beslissen, formuleer géén dictaten vooraf (ofwel: alles moet bespreekbaar zijn) én eerbiedig de uitkomsten. Dan was nu rond 50% van de klimaatoplossingen zeer vernieuwend geweest en afkomstig uit Mkb’ers, burgerinitiatieven en andere vernieuwers. De energietransitie zou dan geld opleveren en het comfort van iedereen verhogen. Maar de treurige werkelijkheid is, dat vanaf begin december 2018 alle vernieuwing uit de klimaatplannen verdween, door een onzichtbare hand (de gevestigde orde??). Hierdoor kwam de energietransitie plotseling in een ander daglicht te staan en werd zij onbetaalbaar en oneerlijk. En inmiddels horen we vooraanstaande politici en een aantal grote bedrijven vooral angst creëren, onafhankelijke onderzoeksbureaus in diskrediet te brengen (nota bene door te wijzen op fouten die sommige politici zelf gemaakt hebben) en sussende woorden spreken dat we nog dertig jaar de tijd hebben. Alsof een dergelijke mega-operatie niet meteen om stevige daden vraagt (nog los van het feit dat er een heldere uitspraak van de rechter ligt in de Urgendazaak).

Het is tijd

Partijpolitieke overwegingen en bestaande economische belangen staan een serieuze aanpak van problemen in de weg. Nederland heeft zijn beste ontwikkelingen meegemaakt op momenten dat die belangen juist niet centraal stonden. Het is tijd om de democratie te verbreden en te vermaatschappelijken. De maatschappelijke betrokkenheid, vernieuwingskracht en daadkracht die wij om ons heen zien, kunnen zoveel meer betekenen voor onze toekomst dan politici nu toelaten.

Annemarie Heite is ervaringsdeskundige aardbevingsproblematiek, Ruud Koornstra is ondernemer en Nationale Energiecommissaris, Linze Schaap is als Universitair Hoofddocent Bestuurskunde gespecialiseerd in democratische vernieuwing. De auteurs zijn kandidaten voor de Eerste Kamer namens Code Oranje.

Wil je meer weten over onze Eerste Kamer kandidaten? Kijk dan naar deze video’s: